Nieuwe energie Twente

BEN WEGDAM — TWENTE

Een ruimtelijk-programmatische strategie voor de transitie naar een zelfvoorzienende regio.


We kunnen vandaag de dag woningen energieneutraal maken, kleine landelijke gemeenschappen in eigen energie voorzien, maar voor stedelijke regio’s ligt er nog een grote opgave. Terwijl onze energievoorziening steeds meer onderdeel zal worden van onze directe leefomgeving, is de weerstand voor plaatsing van grootschalige energieprojecten op het vasteland vaak nog groot. Ondanks dat dit echt nodig is om de klimaatdoelstelling voor 2050 te kunnen behalen.

Haalbare energietransitie
Door een maximale vermindering van het energieverbruik te combineren met de inzet van alle mogelijke vormen van hernieuwbare energie, is de noodzakelijke volledige transitie van fossiele naar hernieuwbare energie in Nederland volgens Ben Wegdam niet alleen mogelijk, maar ook maatschappelijk haalbaar. De ruimtelijke ‘distributie’ van die energiebronnen moet dan wel zijn gebaseerd op en gebruik maken van de bestaande landschappelijke, stedelijke en andere (ruimtelijke) kwaliteiten. Twente vormde de testcase voor zijn onderzoek. Niet zomaar een perifere landelijke regio, maar exemplarisch voor Nederland qua landgebruik – de verhouding tussen stedelijk en landelijk gebied -, inwonersdichtheid en energiegebruik. Als het vraagstuk van de energietransitie hier op te lossen is, dan kan een vergelijkbare strategie ook op heel Nederland worden toegepast.

Nieuwe kaart van Twente
Wegdam begon met een uitgebreid onderzoek naar de belangrijkste parameters: de energiebehoefte, de verschillende mogelijkheden voor energiereductie, het brede palet aan hernieuwbare energiebronnen – inclusief biomassa – en hun mogelijke opbrengsten, de ruimtelijke implicaties én de mogelijkheden van energieopslag en energieback-up. Vervolgens onderzocht hij de uitkomsten op hun ruimtelijke consequenties, door ze te combineren met de resultaten van de ruimtelijke - landschappelijke en stedelijke - en programmatische karakteristieken en kwaliteiten van Twente. Dit resulteerde in een nieuwe kaart van Twente, met specifieke - vanuit beide onderzoeksbronnen gedefinieerde - (transformatie-)gebieden en landschappen. Tenslotte is deze getest en verdiept in de stedendriehoek Hengelo-Enschede-Oldenzaal, een gebied waar een aantal centrale kwesties samenkomt.

Ontwerpkracht en energietransitie
Het project is niet alleen een bod voor de regio Twente, waarmee ontwerpers en beleidsmakers aan de slag kunnen voor nadere uitwerking en concretisering, maar ook een krachtig pleidooi om de energietransitie van Nederland met behulp van ontwerpkracht daadwerkelijk handen en voeten te geven.