Recycle Energy Landscape

MENTERWOLDE

Een onderzoek naar de transitie van aardgaswinning naar hernieuwbare energiebronnen, zonder dat er ‘ontwrichte landschappen’ ontstaan.


Vanuit de fascinatie voor het gebrek aan perspectief dat de gaswinning de Groningse omgeving gaf, startte Vincent Peters zijn onderzoek Recycle Energy Landscape’. Peters: “De hernieuwde aandacht voor de productie van energie gaat hand in hand met een aangenaam landschap. Als ontwerper hoop ik bij te kunnen dragen aan de grote ruimtelijke vraagstukken van de komende decennia. Thema’s als de energietransitie, de woningbouwopgave en klimaatadaptatie zijn niet alleen urgent maar vragen ook het uiterste van ontwerpers om met innovatieve en kwalitatieve oplossingen te komen.”

Eindige energiebron
De ontdekking van een groot aardgasveld in 1959 maakte Nederland sterk afhankelijk van aardgas als energiebron. Een energiebron waar het einde nu van in zicht raakt, en ons land binnenkort al niet meer in zijn eigen vraag zal kunnen voorzien. Tegelijkertijd zorgt aardgaswinning voor problemen als aardbevingen en bodemdaling - voornamelijk in de provincie Groningen - en draagt het gebruik van aardgas bij aan de klimaatverandering.

Weerslag op het landschap
De transitie van aardgas naar meer duurzame energiebronnen zal zijn weerslag hebben op het landschap. Zeer waarschijnlijk zal de opwekking van hernieuwbare energie een substantieel deel van de fysieke leefomgeving in beslag nemen. Als we kijken naar de energietransities uit het verleden, hebben die zich veelal als lineaire ontwikkelingen gemanifesteerd die landschappen hebben ontwricht en verlaten achtergelaten.

Aardgasproductie in kaart
Vincent Peters onderzocht de transitie in drie delen. In het eerste deel maakte hij de levenscyclus van aardgasproductie inzichtelijk. Een landschapsanalyse op regionale schaal laat de omvang van het gaswinningslandschap zien. Daarbij is door middel van een analyse van Nederlandse kranten en nieuwsbladen een diepgaand inzicht verkregen in de levenscyclus van de aardgasproductie en de veranderende perceptie hierop in de loop van de tijd.

Case-study Menterwolde
In het tweede deel van de studie is de gemeente Menterwolde, een gemeente met een hoge concentratie aan aardgaswinninginstallaties, geanalyseerd. Voor deze gemeente is het toekomstige energieverbruik geraamd en zijn de potenties voor hernieuwbare energie in kaart gebracht. Op dit schaalniveau geeft elk van de drie landschapstypen die in de gemeente aanwezig zijn aanleiding tot een set aan interventies, die ervoor moeten zorgen dat de gemeente op korte termijn energieneutraal kan worden. Hierbij worden oude aardgasinstallaties gerecycled en onderdeel van een nieuw systeem van duurzame energie.

Hernieuwde energie
Het derde deel van de studie is een detailuitwerking van één gaswinningslocatie binnen Menterwolde. Door de installatie op een landschappelijke manier opnieuw in te bedden in zijn omgeving, wordt een unieke plek gecreëerd waar we de productie van hernieuwbare energie gevierd kunnen vieren. Hierbij ontstaan ook kansen om recreatieve en toeristische functies te introduceren. Zo worden niet alleen de fysieke elementen van de gaswinning gerecycled, maar ook de geschiedenis en de levenscyclus van de gaswinning in het ontwerp gevangen.

Bekijk hier het hele onderzoek.