Lexicon Architectuur & Energie

CIVIC — AMSTERDAM

Ontwerpend onderzoek naar nieuwe typologieën voor de energietransitie resulteerde in twee prototypische gebouwen en een lexicon met gebundelde kennis over Architectuur & Energie.


Als onderdeel van IABR–2018+2020–THE MISSING LINK in Rotterdam (1 juni – 8 juli 2018) presenteerde CIVIC de architectonische uitwerking van twee prototypische gebouwen en een lexicon.

"Veel gebouwen worden ontworpen zonder notie van klimaat- en energieprincipes, om vervolgens ‘duurzaam’ gemaakt te worden met een opeenstapeling van technische ingrepen. Alsof architectuur en energie tegenstellingen zijn. Naast het groeiende inzicht in de koppeling tussen energie en ruimte op grote schaal is het tijd voor een architectonische aanpak op ooghoogte." Voor de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam onderzocht CIVIC daarom de relatie tussen Energie & Architectuur.

Lexicon Architectuur & Energie
Er is al veel kennis van het ontwerpen van energiezuinige woningen, maar nog veelal gefragmenteerd bij verschillende experts. CIVIC brengt deze kennis samen in het Lexicon Architectuur & Energie. Het lexicon combineert een overzicht van bestaande bouwstenen, die samen zorgen voor betere energieprestaties, binnenklimaat en architectuur. De kennis uit het lexicon is getest en uitgewerkt voor twee voorbeelden van collectief wonen in Rotterdam.

Typologische transformatie
De woning speelt een cruciale rol in de energietransitie. Bij iedere ontwikkeling in de energievoorziening transformeerde de typologie van het woongebouw. Lang was het de omgang met warmte die de organisatie van de woning stuurde, totdat centrale verwarming de woning leek te bevrijden – met een explosie van energiegebruik tot gevolg. In de toekomst worden naast verwarming ook elektriciteit en ventilatie steeds belangrijker onderdelen van de energievoorziening in woningen. Welke typologische transformatie kan de transitie van vandaag mogelijk maken, voorbij de wildgroei aan technische installaties?

Aanzet tot nieuw architectuurdiscours
Enerzijds het naoorlogse corporatieblok dat meer dan een vierde van de Rotterdamse gebouwvoorraad uitmaakt en hiermee de belangrijkste renovatie- uitdaging vertegenwoordigt; anderzijds de nieuwe hoogbouwtoren die een belangrijk deel van de demografische druk in Rotterdam zal moeten opvangen in het centrum van de stad. Deze twee typen vormen samen een eerste verkenning in een nieuw architectuurdiscours, dat de energietransitie kan versnellen en daarbij ook ruimtelijke én gebruikskwaliteit oplevert. Zo wordt de energietransitie niet alleen een technische uitdaging, maar ook een sleutel tot een betere stad.

Betaversie, reacties zijn welkom
Het Lexicon is nog niet af. CIVIC ontvangt graag reacties op de betaversie, zodat zij de inhoud kunnen verbeteren. Vragen, observaties, bevindingen en kritiek zijn welkom! De publicatie is hier te bekijken.

IABR–Atelier Rotterdam is een samenwerking van de IABR, de gemeente Rotterdam (Stadsontwikkeling en Resilient Rotterdam) en het Havenbedrijf Rotterdam en onderzoekt hoe de energietransitie middels het ruimtelijk ontwerp kan worden ingezet als hefboom voor een sociaal inclusieve stad.